Będzie więcej komorników i sprawniejsza egzekucja

Przygotowanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości projektem zmian w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji, do którego dotarła "Rz", zajmie się wkrótce rząd. Zdaniem ministra Zbigniewa Ziobry jedną z przyczyn kiepskiej egzekucji zasądzonych długów w Polsce, jej przewlekłości, a także nieskuteczności jest to, że zajmuje się nią za mało komorników. Dziś działa w naszym kraju 638 kancelarii komorniczych. Według danych Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan we Francji jest 3600 komorników, w Niemczech - 4000. Ministerstwo proponuje więc, z jednej strony, zwiększenie ich liczby poprzez szerokie otwarcie dostępu do tego zawodu, z drugiej zaś - wprowadzenie konkurencji między nimi.

Faktyczna likwidacja rewirów

Dziś procedury tworzenia rewirów komorniczych trwają długo. Nowych kancelarii powstaje mało. Zgodnie z projektem nie będzie trzeba już tworzyć rewirów, ponieważ będzie ich tyle, ile obszarów właściwości sądów rejonowych. Rewolucyjna propozycja przewiduje, że w rewirze będzie mógł działać więcej niż jeden komornik. W konsekwencji zasadnicze zmiany objęłyby procedurę ich powoływania. Zamiast czekania na wolne miejsce w starym rewirze albo na nowy, kandydat złoży wniosek do ministra i jeśli spełnia wymogi ustawowe, dostanie zgodę na otwarcie kancelarii.

Wierzyciel otrzyma prawo wyboru komornika na całym terytorium Polski (z wyjątkiem egzekucji nieruchomości). Teraz zasadniczo komornik działa w swoim rewirze, wierzyciel może wszakże wybrać sobie egzekutora w obszarze właściwości sądu apelacyjnego.

Te propozycje nie podobają się Krajowej Radzie Komorniczej. Samorząd krytykuje dowolność powoływania nowych komorników. Według KRK wzrost ich liczby może prowadzić do korupcji. Jej zdaniem skuteczność egzekucji zależy przede wszystkim od stanu majątkowego dłużników. Prawo wyboru komornika w całym kraju doprowadzi zaś do chaosu. Krajowa Rada Sądownictwa zwraca natomiast uwagę na możliwy wzrost liczby spraw, w których sądy będą musiały rozstrzygać kwestie zbiegu egzekucji, oraz przedłużenie rozpatrywania skarg na czynności komornicze.

Z kolei zrzeszająca przedsiębiorców konfederacja Lewiatan, która już wcześniej występowała do ministra sprawiedliwości o zwiększenie liczby komorników, popiera proponowane rozwiązania. -Postulowaliśmy, aby było ich o 50 proc. więcej, co poprawiłoby sytuację przynajmniej w dużych miastach. Zmiana trybu powoływania komorników umożliwi dopływ świeżej krwi do tego zawodu - ocenia Katarzyna Urbańska, ekspert prawny Lewiatana. - Konkurencja między nimi doprowadzi do większej mobilności i zwiększy ich zaangażowanie.

Szeroki nabór i przepływ

Zwiększeniu liczby komorników mają sprzyjać także zmiany w naborze kandydatów do tego zawodu oraz nowe możliwości przechodzenia do tej profesji osób wykonujących inne zawody prawnicze. Komornicy będą musieli zatrudnić raz na trzy lata co najmniej jednego aplikanta (dziś raz na pięć lat). Po dwóch latach aplikacji kandydat będzie zdawał komorniczy egzamin państwowy. Po zdaniu egzaminu dostanie możliwość asesury - na jego wniosek na asesora powoła go prezes sądu apelacyjnego. Rada izby komorniczej będzie wskazywać komornika, który go zatrudni. Obowiązkiem każdego będzie przyjąć raz na dwa lata co najmniej jednego asesora. Te rozwiązania mają usprawnić mechanizm rekrutacji młodych ludzi do samodzielnego wykonywania zawodu. Dziś większość asesorów tkwi latami w cudzych kancelariach.

Opłaty za skutek, a nie za działanie

Skuteczność odzyskiwania długów mają poprawić zmiany w procedurach. Takie instytucje, jak urzędy, banki czy ZUS, będą zobowiązane udzielić komornikowi informacji niezbędnych do egzekucji w ciągu siedmiu dni. Dziś trwa to często miesiącami. Projekt przewiduje też zwiększenie nadzoru prezesów sądów rejonowych nad działalnością komorników -będą mogli za pomocą doraźnych kontroli sprawdzać terminowość, biurowość i finanse kancelarii. Projekt znacząco modyfikuje system opłat egzekucyjnych, co wzbudza zastrzeżenia samorządu komorników. KRK krytykuje szerokie zwolnienie z wszelakich opłat i zaliczek Skarbu Państwa występującego jako wierzyciel w egzekucji swoich należności niegospodarczych (koszty sądowe, grzywny). Poza tym 15 proc. opłaty uiszczanej przez dłużnika komornik będzie dostawał nie od wartości egzekwowanego długu, lecz od tego, co rzeczywiście ściągnie. Za proste egzekucje z konta bankowego lub wynagrodzenia za pracę opłata ma być zmniejszona do 10 proc. wyegzekwowanej kwoty.