Czy komornik może przeprowadzić egzekucje na mieniu (samochód prywatny) będący jednocześnie współwłasnością osoby obcej

Odpowiedz na to pytanie zależy od wskazania z jakiego rodzaju współwłasnością mamy do czynienia.

Zgodnie z dyspozycją art. 196 §1 kodeksu cywilnego współwłasność może być albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. Współwłasnością łączną jest m.in. udział wspólników spółki cywilnej, jawnej i komandytowej we własności rzeczy wniesionych przez nich do spółki (art. 863 w zw. z art. 862 k.c. i art. 8 i 103 k.s.h.).

O ile mielibyśmy do czynienia ze współwłasnością łączną nie byłoby możliwe, o ile Pan nie posiadałby tytułu wykonawczego przeciwko wszystkim właścicielom rzeczy, prowadzenie egzekucji do rzeczy stanowiącej przedmiot współwłasności. W takiej sytuacji byłoby konieczne przeprowadzenie postępowania o zniesienie współwłasności do wszczęcia którego uprawniony jest wierzyciel współwłaściciela, którego prawo zostało zajęte w postępowaniu egzekucyjnym (art. 912 § 2 kpc). Dopiero, gdy nastąpi przekształcenie współwłasności łącznej na współwłasność w częściach ułamkowych będzie możliwe skierowanie egzekucji do udziału dłużnika w rzeczy.

Ze współwłasnością w częściach ułamkowych mamy do czynienia, gdy udział każdego współwłaściciela we wspólnym prawie jest określony kwotowo ułamkiem. Ułamek określa tu zakres uprawnień współwłaściciela w stosunkach zewnętrznych i wewnętrznych wobec innych współwłaścicieli, gdzie wielkość udziału wynika z umowy, czynności prawnej jednostronnej (np. testament), zdarzeń prawnych (np. śmierć osoby - otwarcie spadku), orzeczenia sądu (np. w sprawie o dział spadku) albo z przepisu ustawy. Przepis art. 846 § 1 kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że egzekucja z ułamkowej części rzeczy ruchomej będącej wspólną własnością kilku osób odbywa się w sposób przewidziany dla egzekucji z ruchomości, z zastrzeżeniem, że sprzedaży podlega tylko udział dłużnika, przy czym innym współwłaścicielom przysługuje łącznie prawo żądania, aby cała rzecz została sprzedana (§2 tegoż przepisu).

Egzekucja jednak nie może naruszać praw innych współwłaścicieli, którzy nie mogą podejmować czynności sprzecznych z czynnościami komornika. Komornik bowiem do chwili sprzedaży obowiązany jest postępować z rzeczą tak, jakby była zajęta w całości, w szczególności jest on obowiązany do zawiadomienia wszystkich współwłaścicieli o dokonanym zajęciu rzeczy ruchomej będącej własnością kilku osób oraz o dalszych czynnościach egzekucyjnych (§ 63 rozporządzenia. w sprawie czynności komorników).

Podkreślić należy, ze na skutek egzekucji z ułamkowej części ruchomości nie dochodzi do zniesienia współwłasności między dotychczasowymi współwłaścicielami, lecz jedynie nabywca ułamkowej części nieruchomości wchodzi w miejsce dłużnika, który przestaje być współwłaścicielem i traci swój udział.

Nabywcy, jako nowemu współwłaścicielowi rzeczy będzie przysługiwać m.in. uprawnienie do wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności (art. 617 kpc), w wyniku którego sąd może zarządzić sprzedaż całej rzeczy.